Depresja może mieć różny przebieg, nasilenie i objawy. W zależności od tego, czy jest to pierwszy epizod, czy depresja pojawia się ponownie, jak silne są objawy oraz czy towarzyszą im dodatkowe cechy, stosuje się różne określenia.

Jakie są rodzaje depresji? Najczęściej mówi się o depresji z pojedynczym epizodem, depresji nawracającej oraz epizodach o różnym nasileniu. Depresji mogą również towarzyszyć określone cechy, np. nasilony lęk, objawy psychotyczne, cechy melancholiczne czy sezonowy wzorzec występowania.

Jakie są rodzaje depresji?

Najważniejsze sposoby opisywania depresji to:

• depresja z pojedynczym epizodem – występuje jeden epizod depresyjny;
• depresja nawracająca – epizody depresyjne pojawiają się ponownie;
• łagodny, umiarkowany lub ciężki epizod depresyjny – określenia opisujące nasilenie objawów;
• depresja z objawami psychotycznymi – ciężki epizod depresyjny, któremu towarzyszą objawy psychotyczne;
• depresja z nasilonymi objawami lękowymi – depresji towarzyszą wyraźne objawy lęku;
• depresja z cechami melancholicznymi – określony wzorzec objawów depresyjnych;
• depresja o sezonowym wzorcu – epizody pojawiają się według powtarzalnego wzorca związanego z porą roku.

Nie wszystkie te określenia oznaczają osobne zaburzenia. Część z nich opisuje nasilenie, przebieg albo dodatkowe cechy epizodu depresyjnego.

Depresja z pojedynczym epizodem

Depresja z pojedynczym epizodem oznacza wystąpienie jednego epizodu depresyjnego. Może mieć różne nasilenie – od łagodnego po ciężkie.

Objawy mogą obejmować m.in.:

• obniżony nastrój;
• utratę zainteresowań i przyjemności;
• brak energii;
• problemy z koncentracją;
• zaburzenia snu;
• zmiany apetytu;
• poczucie winy lub niskiej wartości;
• pesymistyczne myślenie o przyszłości.

Nie każda osoba doświadcza wszystkich tych objawów. Ich nasilenie i kombinacja mogą być różne. Depresja może wpływać na pracę, relacje, naukę i codzienne obowiązki.

Depresja nawracająca

O depresji nawracającej mówi się wtedy, gdy w życiu danej osoby występują kolejne epizody depresyjne. Pomiędzy nimi może nastąpić poprawa, a objawy mogą częściowo lub całkowicie ustąpić.

Przy ocenie depresji ważne jest więc nie tylko to, jak dana osoba czuje się obecnie, ale również to, czy wcześniej przechodziła podobne epizody.

Historia wcześniejszych epizodów ma znaczenie także przy planowaniu dalszego leczenia i ocenie ryzyka kolejnych nawrotów. NICE zaleca, aby ocena osoby z depresją uwzględniała m.in. wcześniejszą historię depresji, przebieg objawów oraz ich wpływ na funkcjonowanie.

Łagodna, umiarkowana i ciężka depresja

Depresja może mieć różne nasilenie. W ICD-11 epizod depresyjny może być określony jako łagodny, umiarkowany lub ciężki. W przypadku ciężkich epizodów dodatkowo ocenia się obecność objawów psychotycznych.

Łagodny epizod depresyjny

Objawy są mniej nasilone, ale nadal mogą wpływać na codzienne życie, relacje czy pracę.

„Łagodna” depresja nie oznacza, że można ją ignorować. Nawet mniej nasilone objawy mogą przez dłuższy czas obniżać jakość życia.

Umiarkowany epizod depresyjny

Objawy są bardziej nasilone i zwykle wyraźniej utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Może pojawić się m.in. większe zmęczenie, utrata zainteresowań, problemy ze snem, trudności z koncentracją czy wycofywanie się z aktywności.

Ciężki epizod depresyjny

Ciężka depresja może znacząco ograniczać zdolność do pracy, dbania o siebie i utrzymywania codziennych aktywności.

Może występować bez objawów psychotycznych albo z objawami psychotycznymi.

Depresja z objawami psychotycznymi

W niektórych ciężkich epizodach depresyjnych pojawiają się objawy psychotyczne, takie jak urojenia lub omamy. Mogą one mieć treść związaną m.in. z poczuciem winy, bezwartościowością, chorobą czy śmiercią.

Jest to poważny stan wymagający profesjonalnej oceny i odpowiedniego leczenia.

Jeżeli pojawiają się objawy psychotyczne, silne myśli samobójcze lub poczucie bezpośredniego zagrożenia, nie należy czekać na poprawę bez pomocy specjalisty.

Depresja z nasilonymi objawami lękowymi

Depresji może towarzyszyć silny lęk, napięcie, niepokój lub napady paniki. W ICD-11 obecność nasilonych objawów lękowych może być dodatkowo określona przy epizodzie depresyjnym.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że depresja i zaburzenie lękowe są tym samym.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o połączeniu objawów depresyjnych i lękowych, przeczytaj również nasz artykuł „Depresja lękowa – objawy, czym jest i jak się ją leczy?”.

Depresja z cechami melancholicznymi

Cechy melancholiczne opisują określony obraz depresji. Nie chodzi tutaj po prostu o silny smutek.

Może pojawić się m.in. wyraźna utrata zdolności do odczuwania przyjemności, charakterystyczne zmiany snu i aktywności psychoruchowej oraz inne objawy typowe dla tego wzorca.

W ICD-11 cechy melancholiczne mogą być dodatkowo określone przy epizodzie depresyjnym.

Depresja o sezonowym wzorcu

U niektórych osób epizody depresyjne pojawiają się według powtarzalnego wzorca związanego z określoną porą roku.

Samo pogorszenie nastroju jesienią czy zimą nie oznacza jeszcze depresji sezonowej. Pod uwagę bierze się m.in. powtarzalność tego schematu oraz pełny obraz objawów.

W ICD-11 sezonowy wzorzec początku epizodu może być dodatkowo uwzględniony w opisie zaburzenia depresyjnego.

Czy depresja wysokofunkcjonująca to rodzaj depresji?

Określenie „depresja wysokofunkcjonująca” jest popularne, ale nie oznacza osobnej diagnozy.

Mówi się tak o sytuacji, w której osoba doświadcza objawów depresyjnych, ale nadal jest w stanie pracować, zajmować się rodziną czy realizować codzienne obowiązki.

Podobnie funkcjonuje określenie „uśmiechnięta depresja”. To również termin potoczny.

Dobre funkcjonowanie na zewnątrz nie musi oznaczać, że osoba nie potrzebuje pomocy.

Więcej na ten temat przeczytasz w artykule „Depresja wysokofunkcjonująca – objawy, czym jest i jak ją rozpoznać?”.

Czy depresja u mężczyzn jest innym rodzajem depresji?

Nie. Nie wyróżnia się osobnego rodzaju depresji występującego wyłącznie u mężczyzn.

Depresja może jednak u różnych osób przejawiać się w różny sposób. U części mężczyzn większą uwagę mogą zwracać m.in. drażliwość, złość, wycofanie, problemy ze snem czy zmiany zachowania.

Dlatego sposób, w jaki depresja się objawia, może być ważnym elementem rozpoznania.

Więcej informacji znajdziesz w artykule „Depresja u mężczyzn – objawy, przyczyny i leczenie”.

A co z nietypowymi objawami depresji?

Depresja nie zawsze wygląda jak wyraźny smutek i płacz.

U części osób na pierwszy plan wysuwają się inne trudności, np. problemy ze snem, zmęczenie, utrata zainteresowań, drażliwość, wycofanie czy problemy z koncentracją.

Dlatego sam brak smutku nie wyklucza depresji.

Jeśli chcesz poznać mniej oczywiste objawy, przeczytaj „Nietypowe objawy depresji – jak depresja może się objawiać?”.

Jak rozpoznać, z jakim rodzajem depresji ma się do czynienia?

Nie warto próbować określać rodzaju depresji wyłącznie na podstawie internetowego testu lub listy objawów.

Podczas konsultacji specjalista bierze pod uwagę m.in.:

• aktualne objawy;
• ich nasilenie;
• czas trwania;
• wcześniejsze epizody depresyjne;
• wpływ objawów na codzienne funkcjonowanie;
• inne problemy psychiczne i zdrowotne;
• stosowane leki i substancje;
• wcześniejsze leczenie;
• historię zmian nastroju.

Szczególnie ważne jest ustalenie, czy w przeszłości występowały okresy manii lub hipomanii. Objawy depresyjne mogą bowiem występować również w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, która wymaga innego rozpoznania i odpowiedniego planu leczenia.

NICE zaleca kompleksową ocenę osoby z podejrzeniem depresji, obejmującą m.in. historię objawów i ich wpływ na funkcjonowanie.

Jak leczy się depresję?

Sposób leczenia zależy m.in. od rodzaju i nasilenia objawów, historii wcześniejszych epizodów oraz indywidualnej sytuacji.

W zależności od potrzeb pomoc może obejmować psychoterapię, leczenie farmakologiczne albo połączenie różnych metod. Dobór postępowania powinien być indywidualny.

Psychoterapia może być jednym z elementów leczenia depresji. Pozwala przyjrzeć się m.in. emocjom, sposobom myślenia, relacjom i schematom, które mogą podtrzymywać trudności.

Nie trzeba jednak czekać, aż objawy staną się bardzo silne, żeby poszukać wsparcia.

Kiedy warto zgłosić się po pomoc?

Warto porozmawiać ze specjalistą, jeśli przez dłuższy czas:

• masz obniżony nastrój lub tracisz zainteresowanie tym, co wcześniej było dla Ciebie ważne;
• brakuje Ci energii;
• masz problemy ze snem;
• trudno Ci się skoncentrować;
• wycofujesz się z relacji;
• coraz trudniej wykonujesz codzienne obowiązki;
• czujesz bezradność, przytłoczenie lub brak nadziei;
• zauważasz wyraźną zmianę swojego funkcjonowania.

Nie musisz wiedzieć, jaki dokładnie rodzaj depresji Cię dotyczy, żeby poprosić o pomoc.

Psychoterapia depresji – pomoc w Przystań Tu

Jeśli podejrzewasz u siebie depresję, możesz rozpocząć od konsultacji ze specjalistą. Nie musisz przed pierwszym spotkaniem mieć diagnozy ani wiedzieć, jaka forma terapii będzie dla Ciebie najlepsza.

W Przystań Tu psychoterapia indywidualna jest dostępna w Warszawie oraz online. Podczas pierwszych spotkań wspólnie ze specjalistą można określić trudności, potrzeby i cele dalszej pracy.

Zespół Przystań Tu tworzą psycholodzy i psychoterapeuci, a ich praca podlega stałej superwizji certyfikowanych superwizorów Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Ośrodek pracuje również zgodnie z zasadami etyki zawodowej.

Jeśli czujesz, że coś się zmieniło i coraz trudniej radzisz sobie samodzielnie, możesz umówić konsultację psychologiczną lub psychoterapię w Przystań Tu – w centrum Warszawy albo online.

Najczęstsze pytania o rodzaje depresji

Podsumowanie

Depresja może mieć różny przebieg i nasilenie. Najważniejsze rozróżnienia dotyczą m.in. pojedynczego lub nawracającego charakteru epizodów oraz ich nasilenia. W opisie depresji mogą być również uwzględniane dodatkowe cechy, takie jak nasilone objawy lękowe, cechy melancholiczne, objawy psychotyczne czy sezonowy wzorzec występowania.

Nie wszystkie popularne określenia są jednak osobnymi diagnozami. Dotyczy to m.in. „depresji wysokofunkcjonującej” czy „uśmiechniętej depresji”.

Jeśli zastanawiasz się, czy Twoje samopoczucie może mieć związek z depresją, nie musisz samodzielnie określać jej rodzaju. Pierwszym krokiem może być rozmowa ze specjalistą.

W Przystań Tu możesz umówić konsultację psychologiczną lub psychoterapię w centrum Warszawy albo online.