Depresja u mężczyzn nie zawsze wygląda tak, jak stereotypowy obraz depresji. Obniżony nastrój może być obecny, ale czasem na pierwszy plan wysuwają się drażliwość, złość, wycofanie, problemy ze snem, brak energii, trudności z koncentracją albo sięganie po alkohol.

Dlatego depresja u mężczyzny może przez długi czas pozostawać niezauważona – zarówno przez niego samego, jak i przez jego otoczenie.

W tym artykule wyjaśniamy, jak objawia się depresja u mężczyzn, skąd może się brać, czym może różnić się jej obraz po 40. roku życia i jak wygląda leczenie.

Jak objawia się depresja u mężczyzn?

Podstawowe objawy depresji są podobne u kobiet i mężczyzn. Należą do nich między innymi utrzymujące się obniżenie nastroju lub utrata zainteresowania i przyjemności, a także zmęczenie, problemy ze snem, zmiany apetytu, trudności z koncentracją, poczucie winy lub bezwartościowości i poczucie beznadziei.

U mężczyzn mogą jednak szczególnie zwracać uwagę objawy i zachowania, które łatwo przypisać stresowi, przemęczeniu albo „trudnemu charakterowi”.

Może to być:

• większa drażliwość i wybuchy złości;
• wycofywanie się z relacji;
• nadmierne skupienie na pracy;
• utrata zainteresowania dotychczasowymi aktywnościami;
• problemy ze snem;
• ciągłe zmęczenie i brak energii;
• trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji;
• zwiększone spożywanie alkoholu;
• zachowania ryzykowne lub impulsywne;
• spadek libido;
• dolegliwości fizyczne, np. bóle czy problemy trawienne;
• poczucie bezradności, porażki lub utraty kontroli.

WHO zwraca uwagę, że u mężczyzn depresja może przejawiać się m.in. drażliwością, nieadekwatną złością, ryzykownym zachowaniem, nadużywaniem alkoholu lub innych substancji oraz wycofywaniem się w pracę lub sport.

Nie oznacza to, że każdy mężczyzna z depresją będzie zachowywał się w ten sposób. Nie ma jednego „męskiego” obrazu depresji.

Depresja u mężczyzn a złość i drażliwość

Jednym z powodów, dla których depresja u mężczyzn może być trudniejsza do rozpoznania, jest to, że nie zawsze kojarzy się z płaczem czy smutkiem.

Czasami bardziej widoczna jest złość.

Mężczyzna może zauważyć, że:

• znacznie łatwiej się irytuje;
• reaguje agresją na drobne problemy;
• ma mniej cierpliwości wobec partnerki, dzieci lub współpracowników;
• częściej wdaje się w konflikty;
• trudno mu się uspokoić po sytuacji, która go zdenerwowała.

Sama złość oczywiście nie oznacza depresji. Może być związana ze stresem, problemami w relacjach, przemęczeniem lub wieloma innymi czynnikami.

Warto jednak zwrócić uwagę na nową, wyraźną zmianę zachowania, szczególnie jeśli towarzyszą jej inne objawy depresji.

Wycofanie i unikanie ludzi

Depresja może powodować stopniowe ograniczanie kontaktów z innymi.

Nie zawsze wygląda to jak całkowite zamknięcie się w domu. Czasami mężczyzna nadal chodzi do pracy i wykonuje swoje obowiązki, ale:

• przestaje spotykać się ze znajomymi;
• coraz rzadziej inicjuje kontakt;
• nie odbiera telefonów;
• odwołuje wcześniej zaplanowane aktywności;
• spędza coraz więcej czasu sam;
• nie ma ochoty rozmawiać o tym, co się z nim dzieje.

Może też pojawić się przekonanie, że „nie ma sensu zawracać innym głowy swoimi problemami”.

Takie wycofanie może być sposobem radzenia sobie z przeciążeniem, ale jednocześnie ograniczenie kontaktu z bliskimi może pozbawiać człowieka ważnego źródła wsparcia.

Praca jako sposób ucieczki od problemów

Niektórzy mężczyźni próbują radzić sobie z trudnym stanem psychicznym poprzez jeszcze większe zaangażowanie w pracę.

Zamiast odpocząć, zaczynają pracować dłużej.

Zamiast rozmawiać o swoich emocjach, koncentrują się na zadaniach.

Zamiast przyznać, że coś jest nie tak, powtarzają sobie:

„Muszę się po prostu bardziej przyłożyć.”

Sama pracowitość oczywiście nie jest objawem depresji. Problem może pojawić się wtedy, gdy praca staje się sposobem na unikanie wszystkiego, co dzieje się poza nią.

Jeżeli jednocześnie występują zmęczenie, utrata zainteresowań, problemy ze snem, drażliwość czy poczucie pustki, warto przyjrzeć się sytuacji szerzej.

Alkohol a depresja u mężczyzn

Alkohol może być wykorzystywany jako sposób radzenia sobie ze stresem, napięciem, bezsennością czy trudnymi emocjami.

Początkowo może dawać chwilowe poczucie ulgi. Nie rozwiązuje jednak problemu, a regularne picie może dodatkowo pogarszać zdrowie psychiczne i utrudniać ocenę tego, co właściwie jest źródłem trudności. WHO wskazuje używanie alkoholu i innych substancji jako jeden z czynników związanych z depresją.

Nie warto więc sprowadzać problemu do pytania:

„Czy mam problem z alkoholem?”

Jeżeli ktoś zaczął pić więcej właśnie wtedy, gdy pogorszyło się jego samopoczucie, warto przyjrzeć się obu problemom jednocześnie.

Depresja a spadek libido

Depresja może wpływać również na życie seksualne.

Może pojawić się:

• mniejsze zainteresowanie seksem;
• trudność z odczuwaniem przyjemności;
• mniejsza potrzeba bliskości;
• problemy z erekcją;
• poczucie dystansu wobec partnerki lub partnera.

Na libido wpływa jednak wiele czynników, dlatego sam spadek popędu seksualnego nie oznacza depresji.

Może być związany również ze stresem, problemami w relacji, chorobami, lekami czy zmianami hormonalnymi.

Jeżeli pojawia się razem z innymi zmianami w samopoczuciu, warto powiedzieć o nim podczas konsultacji.

Depresja u mężczyzn po 40. roku życia

Depresja po 40. roku życia nie jest osobnym rodzajem depresji.

W tym okresie życia mogą jednak pojawiać się doświadczenia, które wpływają na zdrowie psychiczne.

Mężczyzna po 40. może mierzyć się między innymi z:

• większą odpowiedzialnością zawodową;
• presją finansową;
• wychowywaniem dzieci;
• problemami w związku;
• rozwodem lub rozpadem relacji;
• opieką nad starzejącymi się rodzicami;
• zmianą pozycji zawodowej;
• poczuciem, że dotychczasowe cele przestały być ważne;
• przewlekłymi problemami zdrowotnymi;
• zmianą sprawności fizycznej;
• poczuciem utraty kontroli nad własnym życiem.

Nie oznacza to, że każdy mężczyzna po 40. roku życia jest bardziej narażony na depresję. Znaczenie ma całe połączenie czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych. WHO podkreśla, że depresja wynika ze złożonej interakcji takich czynników, a nie z jednego wydarzenia.

Objawy depresji u mężczyzny po 40.

Po 40. roku życia szczególnie łatwo pomylić niektóre objawy depresji z naturalnymi konsekwencjami wieku lub przeciążenia.

Na przykład:

„Jestem po prostu bardziej zmęczony niż kiedyś.”

„Taki już jest ten etap życia.”

„Nie mam już energii na ludzi.”

„Problemy ze snem to normalne w moim wieku.”

„Po prostu straciłem zainteresowanie seksem.”

Takie wyjaśnienia mogą być prawdziwe, ale nie zawsze.

Jeśli jednocześnie pojawia się wyraźna zmiana nastroju, utrata zainteresowań, drażliwość, wycofanie, problemy z koncentracją czy poczucie beznadziei, warto rozważyć również depresję.

Czy hormony mają znaczenie w depresji u mężczyzn po 40.?

Po 40. roku życia mężczyzna może zauważać zmiany dotyczące energii, libido, snu czy kondycji fizycznej. Nie należy jednak automatycznie przypisywać ich depresji ani – z drugiej strony – wyłącznie zmianom hormonalnym.

Niektóre objawy mogą mieć podłoże medyczne. Dlatego przy nowych i utrzymujących się zmianach warto uwzględnić również stan zdrowia fizycznego i przyjmowane leki.

Depresja może współwystępować z chorobami przewlekłymi, a problemy ze zdrowiem fizycznym mogą zwiększać ryzyko depresji.

Skąd bierze się depresja u mężczyzn?

Depresja u mężczyzn nie ma jednej przyczyny.

Mogą wpływać na nią między innymi:

• przewlekły stres;
• trudne wydarzenia życiowe;
• utrata bliskiej osoby;
• problemy w związku;
• rozwód lub rozstanie;
• samotność;
• problemy zawodowe;
• problemy finansowe;
• choroby przewlekłe;
• wcześniejsze trudne doświadczenia;
• predyspozycje biologiczne i rodzinne;
• używanie alkoholu lub innych substancji.

WHO opisuje depresję jako efekt złożonego oddziaływania czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych.

Presja, żeby „radzić sobie samemu”

Jednym z czynników, które mogą utrudniać mężczyznom szukanie pomocy, są społeczne oczekiwania dotyczące męskości.

Przekonania typu:

• „mężczyzna powinien być silny”;
• „nie można pokazywać słabości”;
• „problemy trzeba rozwiązywać samemu”;
• „nie ma sensu rozmawiać o emocjach”;

mogą sprawiać, że przyznanie się do cierpienia staje się trudniejsze.

WHO wskazuje, że normy związane z płcią, sposób definiowania ról społecznych oraz wzorce zachowań mogą wpływać na zdrowie i zachowania zdrowotne mężczyzn.

Nie chodzi więc o to, że „mężczyźni nie potrafią mówić o emocjach”. Bardziej trafne jest stwierdzenie, że część mężczyzn mogła nauczyć się radzić sobie z trudnościami w sposób, który utrudnia rozpoznanie własnego cierpienia i szukanie wsparcia.

Czy depresja u mężczyzn wygląda inaczej niż u kobiet?

Podstawowe objawy depresji nie są przypisane do płci.

Zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogą doświadczać obniżonego nastroju, utraty zainteresowań, zmęczenia, problemów ze snem, zmian apetytu, trudności z koncentracją czy poczucia bezwartościowości.

Różnice mogą dotyczyć natomiast sposobu, w jaki objawy są przeżywane, wyrażane i komunikowane.

U części mężczyzn większą uwagę mogą zwracać złość, drażliwość, wycofanie, nadmierna praca, alkohol lub zachowania ryzykowne.

Dlatego ważniejsze od pytania „czy to typowa depresja u mężczyzny?” jest pytanie:

„Czy coś wyraźnie zmieniło się w moim funkcjonowaniu?”

Czy depresja u mężczyzn może być ukryta?

Tak.

Mężczyzna może nadal:

• pracować;
• zarabiać;
• zajmować się rodziną;
• uprawiać sport;
• spotykać się z ludźmi;
• realizować swoje obowiązki.

Z zewnątrz może więc wyglądać na osobę, która dobrze sobie radzi.

Jednocześnie wewnętrznie może doświadczać wyczerpania, pustki, braku przyjemności czy poczucia beznadziei.

Dlatego dobre funkcjonowanie w jednym obszarze nie wyklucza depresji.

Jeżeli ten temat jest Ci bliski, warto również przeczytać nasz artykuł o [depresji wysokofunkcjonującej].

Jak rozpoznać depresję u mężczyzny?

Nie wystarczy sprawdzić jednej listy objawów.

Podczas oceny depresji bierze się pod uwagę m.in.:

• jakie objawy występują;
• jak długo trwają;
• jak bardzo są nasilone;
• jak wpływają na pracę, relacje i codzienne funkcjonowanie;
• czy wcześniej występowały podobne okresy;
• czy w rodzinie występowały zaburzenia nastroju;
• czy występują inne problemy zdrowotne;
• jakie leki i substancje są używane;
• czy w przeszłości występowały okresy podwyższonego nastroju, nadmiernej aktywności lub zmniejszonej potrzeby snu.

Kompleksowa ocena jest ważna, ponieważ objawy depresji mogą występować również w przebiegu innych problemów psychicznych lub zdrowotnych. NICE wskazuje, że przy ocenie depresji należy uwzględnić m.in. objawy, ich czas trwania, nasilenie, przebieg choroby oraz wpływ na funkcjonowanie.

Depresja u mężczyzn a choroby fizyczne

Po 40. roku życia szczególnie ważne jest, aby nie zakładać automatycznie, że każda zmiana samopoczucia ma podłoże psychiczne.

Zmęczenie, problemy ze snem, spadek libido, zmiany masy ciała czy problemy z koncentracją mogą mieć również przyczyny fizyczne.

Dlatego w niektórych przypadkach potrzebna może być również konsultacja lekarska.

To nie jest wybór:

„albo depresja, albo choroba fizyczna”.

Oba problemy mogą występować jednocześnie. WHO wskazuje na silne związki między depresją a chorobami przewlekłymi, m.in. chorobami układu krążenia, cukrzycą i chorobami układu oddechowego.

Jak leczy się depresję u mężczyzn?

Leczenie depresji u mężczyzn nie różni się zasadniczo od leczenia depresji u kobiet.

Dobór pomocy zależy przede wszystkim od nasilenia objawów, ich przebiegu, wcześniejszych doświadczeń i indywidualnej sytuacji.

W zależności od potrzeb leczenie może obejmować:

• psychoterapię;
• leczenie farmakologiczne;
• połączenie psychoterapii i farmakoterapii;
• dodatkowe formy wsparcia dostosowane do sytuacji danej osoby.

WHO wskazuje, że depresję można skutecznie leczyć za pomocą metod psychologicznych, a w zależności od sytuacji również leków.

Psychoterapia depresji u mężczyzn

Psychoterapia może być miejscem, w którym można bez oceniania przyjrzeć się temu, co dzieje się w życiu i samopoczuciu.

Nie musi zaczynać się od rozmowy o dzieciństwie ani od szczegółowego opowiadania o emocjach.

Pierwsze spotkania mogą dotyczyć bardzo konkretnych rzeczy:

• braku energii;
• problemów ze snem;
• złości;
• trudności w relacji;
• przeciążenia pracą;
• poczucia utraty kontroli;
• problemów z alkoholem;
• braku satysfakcji z życia.

Dopiero później można wspólnie zastanawiać się, co stoi za tymi trudnościami i co pomagałoby je zmienić.

Jak namówić mężczyznę na terapię?

Jeżeli pytanie dotyczy partnera, ojca, brata lub przyjaciela, warto pamiętać, że nie można zmusić dorosłej osoby do psychoterapii.

Zamiast:

„Masz depresję i powinieneś iść do psychologa.”

często lepiej powiedzieć:

„Widzę, że ostatnio jest Ci trudno. Jeśli chcesz, możemy poszukać kogoś, z kim mógłbyś o tym porozmawiać.”

Warto mówić o konkretnych zmianach, które zauważasz, zamiast stawiać diagnozę.

Na przykład:

„Od kilku miesięcy jesteś ciągle zmęczony, prawie nie spotykasz się ze znajomymi i często jesteś zdenerwowany. Martwię się o Ciebie.”

Taka rozmowa może być łatwiejsza do przyjęcia niż przekonywanie kogoś, że „ma problem psychiczny”.

Kiedy depresja u mężczyzny wymaga pilnej pomocy?

Szczególnej uwagi wymagają myśli o śmierci, samobójstwie lub zrobieniu sobie krzywdy.

Nie należy ich bagatelizować, nawet jeśli mężczyzna mówi o nich żartem albo szybko zmienia temat.

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem samobójstwa, a WHO zwraca uwagę, że mężczyźni mogą częściej działać impulsywnie w związku z myślami samobójczymi i częściej stosować metody o wysokiej śmiertelności.

Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, potrzebna jest pilna pomoc medyczna, a nie oczekiwanie na konsultację psychoterapeutyczną.

Psychoterapia dla mężczyzn w Przystań Tu

Nie trzeba czekać, aż problem stanie się bardzo poważny, żeby skorzystać z pomocy.

W Przystań Tu prowadzona jest psychoterapia indywidualna dorosłych w Warszawie oraz online. Pierwsze spotkania służą między innymi poznaniu trudności, ustaleniu celu pracy i zastanowieniu się nad odpowiednią formą terapii.

Podejście terapeutyczne jest dobierane indywidualnie – ośrodek pracuje w podejściu integracyjnym, łącząc elementy różnych nurtów psychoterapii.

Jeśli masz wrażenie, że od pewnego czasu nie jesteś sobą, coraz trudniej radzisz sobie z codziennością albo bliscy zwracają uwagę na zmianę Twojego zachowania, konsultacja może być dobrym pierwszym krokiem.

Nie musisz wcześniej wiedzieć, czy masz depresję.

Najczęstsze pytania o depresję u mężczyzn

Podsumowanie

Depresja u mężczyzn nie zawsze wygląda jak smutek i płacz.

Może objawiać się również złością, drażliwością, wycofaniem, ciągłym zmęczeniem, problemami ze snem i koncentracją, spadkiem libido, utratą zainteresowań czy zwiększonym spożywaniem alkoholu.

Szczególnie po 40. roku życia objawy depresji mogą zostać przypisane stresowi, przemęczeniu, problemom zawodowym albo zmianom związanym z wiekiem. Nie każda taka zmiana oznacza depresję, ale nie warto jej automatycznie bagatelizować.

Depresja nie jest oznaką słabości i nie można jej pokonać wyłącznie „silną wolą”. Jest zaburzeniem, na które wpływa wiele czynników, a dostępne są skuteczne metody leczenia.

Jeżeli zauważasz u siebie wyraźną zmianę funkcjonowania, coraz trudniej radzisz sobie z codziennością albo bliscy mówią, że „nie jesteś ostatnio sobą”, warto porozmawiać ze specjalistą.

Nie musisz najpierw udowodnić sobie, że to depresja.

Możesz zacząć od rozmowy.

Umów psychoterapię indywidualną w Przystań Tu w Warszawie lub online.